JANE AUSTEN - GURUR VE ÖNYARGI


      Kitap tahmin edildiği üzere adıyla yakından bağlantılı, okurken kişilerin kendisinde oluşan önyargıyı ve karşı tarafta yoğun bir önyargıyla hissedilen gururu fark ediyorum. Gururun dışarıdan diğer insanlara nasıl gözüktüğü ise üzücü. Özellikle de bu kişiler önyargıyla çok fazla iç içeyken. Kitapta herhangi bir tarih geçmemesine karşın eski İngiltere döneminde geçtiğini anlıyorsunuz ve bu dönem benim bir hayli hoşuma gitti. Dönemle alakalı daha fazla kitap alacağımdan ve dizi izleyeceğimden şüphem yok. Şimdi biraz daha kitabın içine girip olay örgüsünü ve karakterleri inceleyelim.

      Olay örgüsü Bennet ailesinin Elizabeth adındaki kızının etrafından anlatılıyor ve şekilleniyor. Kısıtlı bir çevrede, çoğu kişinin birbirini tanıdığı, sürekli baloların olduğu, herkesin birbirinin arkasından dedikodusunu yaptığı bir arazide oturuyor Bennet ailesi. Çatlak bir anne ve nispeten sakin bir baba olmak üzere 5 kızları var. Büyükten küçüğe doğru Jane ve Elizabeth -bu iki kız ailenin gözdeleri ve davranışlarının çoğu çevreye karşı saygı uyandırabilecek nitelikte- sürekli kitap okuyan Mary, annesine çok benzeyen Lydia ve Lydia'yı örnek alan Kitty. Bulundukları yerde birçok aile var ve kitapta bu ailelerin amaçları balolarda olsun birbirlerini davet ettikleri yemeklerde olsun biricik kızlarını yakışıklı subaylara, zengin aile çocuklarına verebilmek. Kitabın sonuna kadar bunlar etrafında dönen olaylar anlatılıyor ve beş kız kardeşten üçü evleniyor.

      Bennetlerin ikinci büyük kızı olan Elizabeth'in kafa yapısı kesinlikle o dönemin anlayışının çok üzerinde. Bununla beraber kocası Mr. Darcy ve Mr. Bennet da benzer özelliklere sahip. Bu üç karakter kitapta geri kalanlardan kendini belli edecek şekilde sıyrılıyor. Çünkü anlatılan dönemde insanların bakış açısı inanılmaz dar. Zenginlik, evlilik, yakışıklılık, unvan sahipliği dışında başka sıfatlara pek önem verilmiyor (günümüzde de bunu aşabildiğimiz pek söylenemez). Bu saydığım kişilerse akla ve mantığa daha yatkın kişiler ama buna rağmen kusurları belirgin ve kitapta da es geçilmiyor. Örneğin Mr. Bennet etrafındaki olaylara karşı aşırı ilgisiz, Elizabeth ise nasıl konuşmasını bilen, cana yakın ve enerjik bir kızken önyargısının aşırılık derecesinde olması daha o zaman kocası olmayan Mr. Darcy'nin uzaktan korkunç görünen gururundan ve kibrinden dolayı ona karşı çok uzun bir süre nefret duygusu beslemesine ve bununla beraber bir sürü olayın yaşanmasına sebep olmuştur. Bunlarla beraber kitabın bu kadar tutulmasının bir sebebinin bu duyguların gündelik hayatta olağan ve olay akışının çok sıradan bir şekilde yansıtılmasından geldiğini düşünüyorum.

     Hikaye, duyguları bariz bir şekilde yansıtırken olay akışına kapılıp gidiyorsunuz. Elizabeth ve Darcy için başlarda duygular o kadar net verilmişti ki sonunda bu iki kişinin beraber olacağını anlayabiliyordunuz. Kitabın yarısından itibaren sonraki adım ne olacak diye heyecanlanmakla bir çırpıda geçip bitti.


        Hoşuma giden alıntılar:

    - "Hepimiz serbestçe başlayabiliriz... hafif bir eğilim gayet doğaldır, ama pek azımızda cesaret verilmeden gerçekten aşık olacak yürek vardır."

    - "Kurnazlığa yakın her şey basittir."

    - "Hiçbir şey alçakgönüllü bir görünümden daha yanıltıcı değildir."

    - "Ama gurur... gerçek bir akıl üstünlüğü varsa gurur her zaman emin ellerde olacaktır."